Przegląd rynien przed zimą robi się po to, żeby woda z roztopów miała którędy spłynąć. Zapchana rynna jesienią to woda przelewająca się po elewacji. Ta sama rynna w styczniu to lód, który rozpycha łączenia, wygina uchwyty i zwisa nad chodnikiem jako sople. Poniżej lista kontrolna, z którą zarządca może przejść budynek albo którą może przekazać wykonawcy jako zakres prac.
Dlaczego przegląd rynien przed zimą, a nie wiosną
Jesienią w rynnach zbiera się najwięcej liści, igliwia i nasion. Jeśli zostaną tam na zimę, woda z topniejącego śniegu nie odpłynie i zamarznie w rynnie albo w rurze spustowej. Lód dociąża uchwyty, rozsadza złączki i potrafi rozerwać rurę spustową. Woda, która nie mieści się w rynnie, spływa po ścianie: zostawia zacieki i zawilgaca tynk przy okapie i przy cokole.
Zima to także sople i nawisy śnieżne. Ich źródłem bywa właśnie niedrożne odwodnienie: woda zamarza na krawędzi dachu, zamiast odpłynąć. Przegląd przed sezonem jest prostszy niż naprawy w lutym, kiedy na dach trudno bezpiecznie wejść, a usuwanie sopli staje się pracą na czas (opisujemy ją na stronie odśnieżania dachów i terenów).
Na halach i budynkach z dachem płaskim rynien bywa mniej, ale ten sam problem dotyczy wpustów dachowych. Liście i śmieci zatykają kosz wpustu, woda zostaje na pokryciu, a przy odwilży do ciężaru śniegu dochodzi woda, która nie ma ujścia.
Lista kontrolna: co sprawdzić
Rynny
- drożność na całej długości: liście, mech, igliwie, posypka z pokrycia papowego, gniazda ptaków,
- spadek w stronę leja: czy po deszczu woda nie stoi w rynnie (osad i zastoiny pokazują miejsca bez spadku),
- szczelność połączeń, narożników i denek: zacieki pod rynną, rdzawe smugi na elewacji,
- korozja, pęknięcia i odkształcenia, szczególnie w starszych rynnach stalowych,
- położenie rynny względem krawędzi dachu: czy woda trafia do rynny, a nie za nią.
Rury spustowe
- drożność: najprościej sprawdzić, wlewając wodę do leja i obserwując wylot,
- mocowanie obejm do ściany: luźna rura drga przy wietrze i rozszczelnia się na złączkach,
- kolana i złączki: pęknięcia, przesunięcia, brakujące elementy,
- czyszczak i wylot: czy nie jest zapchany, czy woda trafia do kanalizacji deszczowej lub na teren tak, że nie podmywa cokołu.
Kosze i leje
- kosze dachowe, czyli miejsca styku dwóch połaci, w których zbiera się w nich najwięcej liści,
- leje i sitka ochronne na wlotach rur: czy nie są zatkane i czy są na swoim miejscu,
- siatki i osłony przeciw liściom, jeśli są zamontowane, bo one także wymagają czyszczenia.
Uchwyty i haki
- czy wszystkie uchwyty są na miejscu i trzymają rynnę (rynna opadająca między uchwytami to znak, że mocowania brakuje albo jest wygięte),
- korozja i wygięcia po poprzednich zimach,
- rozstaw: maksymalny rozstaw uchwytów i wymagany spadek podaje instrukcja producenta danego systemu; większe odstępy oznaczają większe obciążenie każdego uchwytu, gdy w rynnie leży śnieg i lód.
Obróbki blacharskie
- pas podrynnowy: czy kieruje wodę do rynny,
- obróbki kominów, attyk, murów ogniowych i świetlików: szczelność, przerdzewienia, odspojone zakłady,
- parapety zewnętrzne i obróbki gzymsów: czy mają spadek od ściany i nie są odspojone.
Wpusty i odwodnienie terenu
- na dachach płaskich: wpusty dachowe, ich kosze ochronne i przelewy awaryjne, jeśli są, oraz zastoiny wody na pokryciu,
- wpusty deszczowe i studzienki przy budynku, do których podłączone są rury spustowe,
- grzałki lub przewody grzejne w rynnach i rurach: jeśli budynek je ma, warto sprawdzić ich działanie przed pierwszym mrozem.
Dokumentacja z przeglądu
- zdjęcia usterek z oznaczeniem miejsca (ściana, pion, oś budynku),
- lista prac z podziałem na pilne przed zimą i takie, które można zaplanować na wiosnę,
- porównanie z zaleceniami z ostatniego protokołu kontroli okresowej.
Wyniki przeglądu warto przekazać także firmie, która zimą odśnieża dach. Ekipa powinna wiedzieć, gdzie biegną rynny, gdzie są wpusty i które odcinki są osłabione, żeby nie uszkodzić ich przy zrzucaniu śniegu.
Kontrola okresowa a przegląd wykonawczy rynien
Prawo budowlane w art. 62 ust. 1 pkt 1 zobowiązuje właściciela lub zarządcę do kontroli okresowej co najmniej raz w roku. Polega ona na sprawdzeniu stanu technicznego m.in. elementów budynku, budowli i instalacji narażonych na szkodliwe wpływy atmosferyczne i niszczące działania czynników występujących podczas użytkowania obiektu. Ustawa nie wymienia rynien z nazwy. Główny Urząd Nadzoru Budowlanego w omówieniu kontroli rocznej wymienia jednak wśród elementów do sprawdzenia elementy odwodnienia budynku i obróbki blacharskie.
Dla dużych obiektów termin jest konkretny. Budynki o powierzchni zabudowy przekraczającej 2000 m² oraz inne obiekty budowlane o powierzchni dachu przekraczającej 1000 m² podlegają tej kontroli co najmniej dwa razy w roku: do 31 maja i do 30 listopada (art. 62 ust. 1 pkt 3). Ten próg przekracza wiele hal i magazynów, a także część dużych budynków mieszkalnych. Listopadowy termin pokrywa się w praktyce z przeglądem przed zimą.
Kontrole okresowe przeprowadzają osoby z uprawnieniami budowlanymi w odpowiedniej specjalności (art. 62 ust. 4). Z każdej kontroli powstaje protokół z ustaleniami i zaleceniami (art. 62a). Uszkodzenia, które mogłyby spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska, trzeba usunąć w czasie kontroli lub bezpośrednio po niej (art. 70 ust. 1).
Przegląd wykonywany przez firmę od rynien nie zastępuje tej kontroli. To praca uzupełniająca: czyszczenie, naprawy i dokumentacja zdjęciowa, dzięki którym zalecenia z protokołu zostają wykonane, a osoba kontrolująca ocenia odwodnienie w stanie, który da się rzetelnie sprawdzić.
Jak zorganizować przegląd na budynku wielorodzinnym lub hali
Rynien na bloku czy hali zwykle nie da się obejrzeć z drabiny. Potrzebny jest podnośnik koszowy, dostęp linowy albo wejście na dach płaski. Przy zlecaniu warto ustalić:
- termin: po opadnięciu liści, a przed pierwszymi mrozami; przy dużych drzewach rosnących blisko budynku jedno czyszczenie w sezonie może nie wystarczyć,
- miejsce na podnośnik i wyłączenie fragmentu parkingu lub chodnika na czas prac,
- co wykonawca robi od razu (czyszczenie, drobne uszczelnienia, dokręcenie uchwytów), a co wycenia osobno (wymiana odcinków, nowe obróbki),
- formę raportu: zdjęcia przed i po, lista usterek z lokalizacją.
Jeśli przegląd pokaże, że rynny są skorodowane na długich odcinkach albo system nie nadąża z odprowadzaniem wody z dachu, rozsądniej zaplanować wymianę systemu rynnowego niż kolejną zimę łatania.
Przeglądy i czyszczenie rynien w Elevtech
Czyścimy rynny, oceniamy stan techniczny systemu, naprawiamy nieszczelności i luźne elementy oraz wykonujemy okresowe przeglądy systemów rynnowych. Montujemy też nowe systemy. Przy ul. Wiejskiej w Warszawie malowaliśmy i wymienialiśmy systemy rynnowe. Zakres usługi opisujemy na stronie czyszczenia i konserwacji rynien, a termin przeglądu przed zimą można uzgodnić przez formularz wyceny.